وحید حسینپور، مشاور هنری دبیر سیوهشتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان در گفتوگو با «فرهیختگان» درباره طراحی دو پوستر برای این دوره جشنواره گفت: طراحی پوسترهای جداگانه برای بخشهای ویژه، اتفاقی مرسوم در جشنوارههای مختلف دنیاست. در کنار پوستر اصلی که هویت کلی یک جشنواره را نمایندگی میکند، معمولاً برای بخشهای ویژه و رویدادهای خاص نیز پوسترهای مستقل طراحی میشود. بنابراین ایده داشتن دو پوستر در این دوره، از ابتدا مورد تأکید حامد جعفری دبیر جشنواره بود.
وی ادامه داد: امسال بخش ویژهای با موضوع میناب و اتفاقات مرتبط با جنگ و کودکان شهید این منطقه به جشنواره اضافه شده است و طبیعتاً برای چنین بخش ویژهای لازم بود عناصر هویتی مستقلی در نظر گرفته شود. به همین دلیل علاوه بر پوستر، تندیس این بخش نیز بهصورت جداگانه و ویژه طراحی شده است. بنابراین سه موضوع اصلی شامل بخش فیلمهای مرتبط با میناب و جنگ، تندیس ویژه و پوستر این بخش، به صورت مستقل مورد توجه قرار گرفتند. در مقابل، پوستر اصلی جشنواره باید نماینده هویت این دوره از جشنواره و موضوعاتی باشد که امسال قرار است بیشتر مورد توجه قرار بگیرند.
حسینپور درباره ایده شکلگیری پوستر اصلی جشنواره توضیح داد: در گفتوگوهایی که با دبیر جشنواره داشتیم، یکی از موضوعات مهم برای ما شناخت بیشتر کودک و نوجوان امروز بود. آقای جعفری به دلیل سالها فعالیت گسترده در حوزه کودکونوجوان، شناخت عمیقی از این فضا دارند و همین نگاه در شکلگیری ایده پوستر نیز مؤثر بود. ما تلاش کردیم با همین نگاه، کودک و نوجوان امروز را بهتر بشناسیم و ببینیم چه نوع زبان بصری میتواند با او ارتباط برقرار کند. به همین دلیل حامد حکیمی و مسعود جزنی در استودیو مشق پوسترها را طراحی کردند.
وی افزود: کودک و نوجوان امروز بیش از نسلهای گذشته در معرض گرافیک، فرم، رنگ و تصویر قرار دارد. انیمیشن، بازیهای رایانهای، کارتون، محصولات تصویری و حتی وسایلی که در زندگی روزمره با آنها سروکار دارد، باعث شدهاند بچههای امروز درک گستردهتری از هویت بصری داشته باشند. آنها با مفاهیمی مانند فونت، لوگو، نشانه و فرم بیگانه نیستند و تقریباً هر روز با انواع مختلفی از گرافیک مواجه میشوند. بنابراین نمیتوان برای این نسل همان زبان بصری گذشته را تکرار کرد.
مشاور هنری دبیر جشنواره ادامه داد: بر همین اساس تصمیم گرفتیم از برخی الگوهای رایج در طراحی پوسترهای دورههای گذشته فاصله بگیریم و به سمت یک گرافیک معاصرتر برویم؛ گرافیکی که هم بهروز و جذاب باشد و هم بتواند مفاهیم موردنظر جشنواره را به مخاطب اصلی آن، یعنی کودکان و نوجوانان منتقل کند. به همین دلیل بیشتر به سمت فرمهایی رفتیم که هم جذابیت بصری داشته باشند و هم بتوانند بهصورت غیرمستقیم موضوعات موردنظر ما را بیان کنند.
حسینپور درباره ساختار پوستر نهایی گفت: در پوستر رونماییشده، مجموعهای از فرمها در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و هر کدام بخشی از مفهوم کلی را منتقل میکنند. در بخشی از این فرمها میتوان تصویر یک کودک خندان را دید، بخشی به دوربین و فضای سینما و جشنواره اشاره دارد و در قسمتی نیز عدد ۳۸، بهعنوان دوره جشنواره به شکلی نامحسوس دیده میشود. بخش پایینی پوستر نیز با رنگارنگی و تنوع فرمها، دنیای شاد، بازیگوشانه و متنوع کودکان و نوجوانان را تداعی میکند.
وی افزود: در نهایت تلاش کردیم این عناصر را مانند یک سازه یا بنا در کنار یکدیگر قرار دهیم؛ گویی این بنا را خود کودکان ساختهاند. در واقع هم دنیای کودکانه در این ساختار حضور دارد و هم عناصری که قرار بود متناسب با این دوره جشنواره مورد تأکید قرار بگیرند. رنگها نیز متناسب با دنیای امروز کودکان انتخاب شدهاند و بر نشاط، زندگی، امید به آینده و فضای خلاقانهای که جشنواره میخواهد برای کودکان و نوجوانان ایجاد کند، تأکید دارند. در نهایت با تغییر و جابهجایی برخی جزئیات و با نظر و هدایت دبیر جشنواره، به طرح نهایی رسیدیم.
اهمیت میناب به عنوان تنها بخش ویژه ای که به جشنواره اضافه شد
مشاور هنری دبیر جشنواره درباره طراحی پوستر بخش ویژه میناب نیز گفت: طراحی این پوستر برای ما چالشهای زیادی داشت چراکه با موضوعی مهم و متفاوت مواجه بودیم و از طرفی این بخش، تنها بخش ویژهای است که امسال به جشنواره اضافه شده است. بنابراین لازم بود تمام جزئیاتی که باید در چنین پوستری دیده شود، به شکل درست و متناسب با موضوع در آن حضور داشته باشد. اتودها و ایدههای مختلفی را بررسی کردیم و پس از گفتوگو با دوستان در بنیاد سینمایی فارابی، بهتدریج برخی عناصر را حذف یا اضافه کردیم.
وی ادامه داد: در نهایت یکی از ایدهها این بود که طراحی پوستر را به خود کودکان بسپاریم؛ کودکانی که از نظر سنی و روحی بتوانند نمایندهای از کودکانی باشند که در فاجعه میناب از دست دادیم. این ایده را جدیتر کردیم و سراغ تعدادی کودکونوجوان رفتیم و از آنها خواستیم موضوع میناب را نقاشی کنند.
حسینپور با اشاره به نتیجه این کار گفت: بچهها با نگاه خودشان، پسرها و دخترهایی در سنین مختلف را نقاشی کردند و تلاش کردند اتفاقی را که برای مدرسه میناب افتاده بود، از زاویه دید خودشان به تصویر بکشند. نتیجه برای ما بسیار ارزشمند بود. حتی میتوان گفت تعداد زیادی از این نقاشیها قابلیت آن را دارند که به یک نمایشگاه مستقل تبدیل شوند و هر کدام روایت تصویری خودشان را از این اتفاق ارائه دهند.
خود کودکان روایت تصویری پوستر ویژه میناب را شکل دادند
او افزود: در طراحی نهایی پوستر میناب تلاش کردیم تا حد امکان به نقاشیهای خود بچهها وفادار بمانیم و دخالت ما بیشتر در ترکیببندی و ساختار تصویری اثر بود. شعار «میناب، جان ایران» نیز در ساختار پوستر قرار گرفت، اما اصل تصویر همان چیزی است که کودکان براساس برداشت و احساس خودشان از اتفاق میناب خلق کردهاند. برای ما مهم بود که این بار به جای اینکه بزرگسالان درباره کودکان تصویرسازی کنند، خود کودکان روایت تصویری این اتفاق را شکل دهند.
حسینپور درباره حسی که دوست دارد پوسترهای جشنواره در ذهن مخاطب کودک ایجاد کنند نیز گفت: احساس مخاطب را نمیتوان کنترل کرد و اساساً هدف ما چنین چیزی نیست اما چیزی که برای ما اهمیت دارد، ایجاد یک خاطره تصویری است. یک عنصر بصری زمانی میتواند برای یک رویداد موفق باشد که به یک خاطره جمعی تبدیل شود و جزئیات آن هویت بصری در ذهن مخاطب باقی بماند. به نظرم این یکی از مهمترین موفقیتهایی است که یک پوستر یا هویت بصری میتواند به آن دست پیدا کند.
وی مطرح کرد: ما دوست داشتیم پوستر این دوره در ذهن بچهها ماندگار شود به شکلی که حتی سالها بعد و در سنین بزرگسالی نیز بتوانند آن را به یاد بیاورند. در کنار ماندگاری، طبیعتاً حسی که برای ما اهمیت داشت، نشاط، زندگی، امید به آینده، دنیای کودکانه، خلاقیت و شور و شعف برای زندگی بود.
مشاور هنری دبیر جشنواره در پایان گفت: تلاش کردیم با این پوستر وارد دنیای کودکان شویم و به آنها بگوییم که آینده متعلق به خودشان است و میتوانند آن را بسازند. در واقع همانطور که در پوستر، فرمها و رنگهای مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و یک سازه را شکل دادهاند، کودکان نیز میتوانند با دنیای رنگارنگ، خلاقانه، پرنشاط و امیدوارانه خودشان، آینده را بسازند.
