نحوه مواجهه با سوگ در مستندهای جشنواره کودک

دو مستند جشنواره کودک به مواجهه کودکان با سوگ‌ و استرس های پس از حادثه آنها پرداختند.

به گزارش روابط عمومی جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان، مستند «برای کیان» ساخته سارا طالبیان و «کوه راستین» ساخته حدیث جان‌بزرگی ظهر روز دوشنبه سیزدهم مهرماه با اجرای گیتی خامنه در خانه سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در اصفهان برگزار شد.

در این نمایش که حامد جعفری دبیر جشنواره، هادی آفریده، اویس‌ طوفانی و جمعی از علاقه‌مندان به سینمای مستند حضور داشتند، حدیث جان بزرگی گفت: باعث افتخار من است که فیلمم در جشنواره به نمایش درمی‌آید و این اولین‌بار است که فیلم‌های مستند به جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان راه پیدا می‌کنند‌.

وی افزود: چند سالی است که در حوزه کودکان کار می‌کنم یعنی ممکن است فیلمم برای آنها نباشد اما پیرامون آنها باشد در «کوه راستین» اما به کودکان بیشتر نزدیک شدم. در جنگ ۱۲ روزه من مدام در تهران بودم و همیشه به این فکر می‌کردم که در این وضعیت بچه‌ها چه می‌کنند.

جان بزرگی مطرح کرد: بعد از جنگ با فاصله کمی به روستایی که در مستند دیده می‌شود رفتیم و بچه‌هایی را که در آن روستا زندگی می‌کردند بررسی کردیم روستا نزدیک یک شهرک موشکی بود و بچه‌ها جنگ را به طور کامل حس می‌کردند. سعی کردم زاویه دید آنها را نسبت به جنگ و صلح بررسی کنم. فضای فیلم تلخ نیست و به نظرم بچه‌ها هم می‌توانند «کوه راستین» را ببینند.

نفیسه صالحی روانشناس هم توضیح داد: متاسفانه در جریان جنگ اخیر سوژه‌های سوگ را بیشتر از گذشته مشاهده کردیم و درگیر درمان شدیم. در این جنگ دیدیم والدین در آپارتمان‌ها تلاش کردند با شوخی و فراهم کردن برخی فضاها کودک چندان متوجه جنگ نشوند اما در سوژه فیلم اول به گونه‌ای بود که جنگ را به طور مستقیم حس می‌کردند.

وی ادامه داد: در جنگ با استرس پس از سانحه هم مواجه بودیم‌ در این فیلم هم بچه‌ها شاهد چنین مسأله ای بودند. فیلم «برای کیان» هم به طور جدی درگیری با سوگ را نشان می‌دهد، چنین فیلم‌هایی به بچه‌ها می‌تواند یاد بدهد که می‌شود در کنار این درد زندگی کرد، فرایند سوگ یک فرایند چند مرحله‌ای است؛ انکار، خشم، چانه‌زنی‌، افسردگی و پذیرش. برخی منابع روانشناسی اعلام می‌کنند ما باید در ۶ ماه به پذیرش برسیم که این اصلا درست نیست چون سوگ یک فرایند یک خطی نیست، فرایند سوگ بسیار پیچیده است و هیچوقت به طور کامل حل نمی‌شود پس پذیرش در سوگ یعنی در کنار درد رشد کنیم، زندگی کنیم، به مدرسه برویم، سرکار برویم و زندگی کنیم.

این روانشناس توضیح داد: «کوه راستین» ویژگی روانشناختی کودکانی را که در این شرایط قرار گرفته‌اند، به درستی نشان می‌دهد با دیدن این فیلم بقیه می‌فهمند بچه‌ها هم متوجه جنگ می شدند اما به گونه‌ای دیگر. درواقع فیلم مناسب افراد بالای ۱۵ سال است.

خامنه مجری کودکان هم که در این نشست حضور داشت، مطرح کرد: فکر می‌کنم یکی از بهترین مباحثی که در اینجا درباره آن صحبت می‌شود، مبحث سوگ است. غم، جدایی، مرگ و سوگ یک بخش اجتناب‌ناپذیر زندگی است، در شرایطی که بچه‌های ما دارند در خاورمیانه غمگین زندگی می‌کنند به نظرم یکی از بزرگترین تلاش‌ها این است که آنها را با این مبحث آشنا کنیم، بسیاری از والدین ما مهارت والدگری را ندارند و در شرایط اضطرارزا نمی‌توانند با آن مواجه شوند. پس باید آنها را با مبحث سوگ و چگونگی پذیرش آن آشنا کنیم.
جان‌بزرگی در ادامه اظهار کرد: کار با کودکان از کار با بزرگسالان سخت‌تر است چون نوعی گاردی نسبت به دوربین و صحنه دارد، برای حل این مسأله من سعی می‌کنم با کمترین عوامل در صحنه حاضر باشم، هر زمان هم می‌خواهم کار جدیدی بسازم از قبل با آنها رفت و آمد می‌کنم تا با من آشنا شوند این تجربه که خودم هم فرزند دارم به من در برقراری ارتباط با بچه‌ها هم بسیار کمک کرده است.

نفیسه صالحی هم در پایان مطرح کرد: ما به طور کلی تروما و آسیب را در جامعه و روی بچه‌ها می‌بینیم پس دیدن صحنه های جراحت در فیلم می‌تواند حس آسیب را در کودکان بالا ببرد، درواقع ضرورتی ندارد که این میزان جراحات را به این وضوح نشان بدهیم.

سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان به دبیری حامد جعفری از ۱۱ تا ۱۶ مهرماه در اصفهان درحال برگزاری است.