«زمین ما» چگونه از محرومیت به سمت بازی رفت/ نیاز کودک به سرگرمی

یک روانشناس در نشست بررسی مستند «زمین ما» بیان کرد که این مستند کودکان را در فضایی محروم سرگرم کرده است.

به گزارش روابط عمومی جشنواره بین المللی فیلم های کودکان و نوجوانان، مستند «زمین ما» به کارگردانی ریبین بادپر عصر روز چهارشنبه ۱۵ مهرماه به نمایش درآمد. بادپر پس از نمایش این فیلم گفت: این فیلم خیلی اتفاقی ساخته شد ما کودکانی را پیدا کردیم که خودشان یک زمین فوتبال بزرگ ساخته بودند اما توپ نداشتند که با آن بازی کنند. همین تناقض برای من بسیار جالب بود اینکه بچه‌ها با امکانات محدود، فضای بزرگی برای بازی ایجاد کرده بودند اما ابتدایی‌ترین وسیله برای انجام بازی را در اختیار نداشتند.

وی اضافه کرد: به آنها نزدیک شدیم و تصمیم گرفتیم این موقعیت را ثبت کنیم. مواجهه بچه‌ها با دوربین نیز در ابتدا بسیار جالب بود و طبیعی است که نسبت به حضور گروه فیلمبرداری و دوربین واکنش‌هایی داشتند اما به‌تدریج با ما ارتباط گرفتند و حضور دوربین برایشان عادی شد. در نهایت همین ارتباط شکل‌گرفته میان ما و بچه‌ها باعث شد بتوانیم فیلم را بسازیم و این سوژه اتفاقی به یک مستند تبدیل شود.

سپس نشست تخصصی با محوریت نیازهای شناختی کودکان با حضور محمدرضا عابدی روانشناس و استاد دانشگاه اصفهان برگزار شد.

محمدرضا عابدی بیان کرد: در این فیلم نیاز به سرگرمی مهم و جذاب بود و حتی در جایی کارگردان خودش بدون آنکه بداند اسباب‌بازی کودکان شده بود. وقتی فیلم را می‌بینید ذهن شما به سمت محرومیت می‌رود و اینکه خانواده‌های این بچه‌ها در فقر هستند، باید بدانید که این جنبه از زندگی بچه‌ها بسیار مهم است چون خیلی وقت‌ها بچه‌ها احساس محرومیت زیادی نمی‌کنند اما ما خودمان این حس را به آنها القا می‌کنیم.

وی گفت: گاهی وقتی می‌گویند کودک درون فردی فعال است درواقع اشاره به آن است که  نیازهای دوران کودکی او برطرف نشده چون نیاز به سرگرمی در همه ما وجود دارد و هیچوقت هم از بین نمی‌رود مثلا حتی ممکن است یکی از اطرافیان شما فوت شده باشد و شما ناراحت باشید اما در همان قبرستان یک چوب بردارید و روی زمین بکشید این خودش هم یک نوع سرگرمی است.

این روانشناس اظهار کرد: یکی از انواع سرگرمی‌ها بازی است در انواع سرگرمی‌ها اعم از قصه، دیدار اعضای خانواده، تماشای فیلم و… کودکان معمولا بازی را انتخاب می‌کنند مثلا اگر بگویم بازی قدرتمندترین و مهم‌ترین سرگرمی کودک است اشتباه نکرده‌ام. یکی از محاسن بازی این است که در آن آزادی عمل وجود دارد، درواقع سرگرمی ما بزرگترها تعریف‌شده و قاعده‌دار است اما بچه‌ها بیشتر دوست دارند سرگرمی‌های بی‌قاعده داشته باشند‌ و این بیشتر برایشان دلچسب است. ما اگر دلسوز بچه‌ها باشیم برایشان چیزی نمی‌خریم بلکه شرایطی را فراهم می‌کنیم که بازی‌های بی‌قاعده انجام دهند.

وی افزود: بچه‌ها سراغ گیم هم می‌روند اما بدی گیم این است که گیم قاعده دارد و همین موضوع آن را از ساحت بازی خارج می‌کند چون هرچه تعداد قاعده بیشتر باشد از حیطه بازی خارج می‌شویم.

عابدی گفت: کیف با لذت فرق دارد، درواقع لذت آنی است اما به لذت ماندگار کیف می‌گویند. از دو سالگی به بعد نیاز جدی به سرگرمی است که خود را به شکل بازی نشان می‌دهد بازی بچه‌ها در این فیلم به معنای واقعی بازی بود و گیم نبود. نشاط این بچه‌ها از بچه‌هایی که اسباب‌بازی‌های گران‌قیمت دارند هم بیشتر بود. پدر و مادرها باید بتوانند زمینه بازی بچه‌ها را فراهم کنند اما ما اهل فراهم کردن زمینه برای بازی بچه‌ها نیستیم. بچه‌ها در صورت فراهم کردن زمینه بازی، یادگیری مجدد پیدا می‌کنند درواقع یادگیری مجدد یعنی ترکیب «نایادگیری» با «یادگیری» که باعث می‌شود بچه‌ها در موقعیت‌های مختلف بهتر عمل کنند.

این روانشناس مطرح کرد: وقتی اسباب‌بازی‌ها ساده‌تر و شباهت‌شان به دیگر اسباب‌بازی‌ها کمتر باشد تفکر نمادی آنها بیشتر تقویت می‌شود، چون از دو سالگی دیگر تفکر نمادین شکل می‌گیرد.